Faktoring (Alacak Iskonto)

Faktoring, alacaklarını erken nakde çevirmek isteyen işletmeler için bir finansal çözümdür. Bu hesap makinesi, belirttiğiniz alacak tutarı, vade süresi, yıllık faiz oranı ve faktoring komisyonu üzerinden iskonto ve komisyon düşülmüş net peşin tutarı ile maliyet oranını otomatik olarak belirler. Kısa vadeli likidite ihtiyacı olan KOBİ’ler ve ticari alacaklarını hızla tahsil etmek isteyen firmalar için uygundur.

Formül ve değişkenler

İskonto tutarı, alacak miktarının yıllık faiz oranının günlük bazda 360 gün üzerinden hesaplanan kısmıdır. Formülde alacak (a) çarpı faiz oranı (f) çarpı vade günü (g) bölü 360 ile bulunur. Bu değer, faktoring şirketinin alacak üzerinden talep ettiği faiz indirimi olarak işlev görür ve peşin tutardan düşülür. Bu işlem, alacağın vade süresi uzadıkça faiz maliyetinin artmasını önler ve sermaye dönüşüm süresini kısaltır.

Komisyon tutarı, alacak miktarının belirlenen komisyon oranı (kom) çarpımıyla elde edilir. Bu sabit kesinti, faktoring şirketinin hizmet bedelini temsil eder ve iskonto tutarından ayrı olarak peşin tutardan düşülür. Net peşin tutar, alacak tutarından iskonto ve komisyon toplamının çıkarılmasıyla hesaplanır; sonuç, şirketin hemen elde edeceği nakit miktarıdır. Bu değer, işletmenin kısa vadeli borçlarını ödeyebilmesi ve yeni yatırımlar yapabilmesi için kritik bir likidite kaynağı sağlar.

Maliyet oranı, toplam iskonto ve komisyon tutarının alacak tutarına oranı olarak yüzde biçiminde gösterilir. Bu oran, faktöringe kıyasla elde edilecek net nakdin ne kadarını maliyet olarak kaybettiğinizi gösterir; düşük bir oran, daha avantajlı bir finansman çözümü anlamına gelir. Dolayısıyla, işletmeler bu oranı değerlendirerek faktoringi diğer kredi seçenekleriyle karşılaştırabilir. Bu karşılaştırma, finansal kararların etkinliğini artırır.

• alacak: faktoring işlemi kapsamında tahsil edilecek brüt alacak tutarı
• gun: alacağın vade süresi, gün olarak
• faiz: yıllık faiz oranı, yüzde olarak
• komisyon: faktoring şirketinin hizmet bedeli, yüzde olarak

Sayısal örnek

Verilen örnek, 100 000 ₺ alacak, 90 gün vade, %40 yıllık faiz ve %1,5 komisyon ile net peşin tutarı ve maliyet oranını gösterir.

• Alacak tutarı 100.000,00 ₺ ve vade 90 gün girilir; yıllık faiz %40 ve komisyon %1,5 olarak belirlenir.
• İskonto, 100.000,00 ₺ × %40 × 90 / 360 formülüyle 10.000,00 ₺ olarak hesaplanır.
• Komisyon tutarı, 100.000,00 ₺ × %1,5 eşitliğinden 1.500,00 ₺ olarak bulunur. Bu sabit kesinti, hizmet bedeli olarak alacak üzerinden alınır.
• Peşin tutar, alacak 100.000,00 ₺’den iskonto 10.000,00 ₺ ve komisyon 1.500,00 ₺ düşülerek 88.500,00 ₺ elde edilir.
• Maliyet oranı, (100.000,00 ₺ – 88.500,00 ₺) / 100.000,00 ₺ × 100 formülüyle %11,50 olarak bulunur.

Hesaplamayı etkileyen kalemler

İskonto tutarı, alacak miktarı, yıllık faiz oranı ve vade gün sayısının çarpımıyla, 360 gün üzerinden bölünerek elde edilir; bu nedenle vade uzadıkça iskonto artar. Komisyon ise yalnızca alacak tutarına uygulanan sabit bir yüzde olduğundan, vade değişiminden bağımsızdır ve her durumda aynı kesinti sağlar. Bu iki kalem toplamı, net peşin tutarı doğrudan belirler. İskonto ve komisyonun toplamı, alacak üzerinden ödenecek toplam maliyeti yansıtır ve bu tutar, şirketin nakit akışını doğrudan etkiler.

Faktoring şirketlerinin uyguladığı %1‑3 komisyon ve %35‑50 yıllık iskonto oranları, piyasa koşullarına ve alacak riskine göre değişir; yüksek riskli alacaklar daha yüksek oranlara tabi olabilir. Bu oranların dışındaki sabitler kodda yer almaz, dolayısıyla kullanıcılar sadece kendi girdi değerlerini değiştirerek gerçek maliyeti görebilir. Sonuçta, faktoring seçeneği diğer kısa vadeli kredi alternatifleriyle karşılaştırıldığında likidite sağlama hızı ve toplam maliyet açısından avantaj sunar.

• Vade süresini mümkün olduğunca kısaltarak iskonto maliyetini azaltın.
• Komisyon oranını pazarlık ederek %1 seviyesine yakın tutmaya çalışın.
• Alacak riskini değerlendirin; yüksek riskli alacaklar daha yüksek iskonto oranına yol açabilir.
• Net peşin tutarı, likidite ihtiyacınıza göre diğer finansman seçenekleriyle kıyaslayın.

Bu araç bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım ya da kredi tavsiyesi değildir. Bankaların uyguladığı masraf, sigorta ve komisyonlar sonucu değiştirebilir.

Nerelerde işinize yarar?

Bu hesaplayıcı, nakit akışını hızlandırmak isteyen üretim ve ticaret firmaları için faydalıdır; alacaklarını faktoring yoluyla peşin elde ederek tedarik zinciri ödemelerini zamanında yapabilirler. Özellikle uzun vadeli alacakların bulunduğu sektörlerde, vade süresi ve faiz oranının etkisini hızlıca görmek, finansal planlama sürecini kolaylaştırır.

Ayrıca, finans departmanları ve muhasebe birimleri, farklı faktoring tekliflerini karşılaştırarak en düşük maliyet oranını seçebilir; bu sayede şirketin sermaye maliyeti minimize edilir ve karlılık korunur. Çeşitli senaryoları test etmek, risk yönetimi stratejilerini güçlendirir ve yatırım kararlarını daha güvenli temellere oturtur.